e-gazete

ANALİZ | Atıklar enerjiye dönüştürülmeyi bekliyor..

ANALİZ | Atıklar enerjiye dönüştürülmeyi bekliyor..

Makedonya’da evlerden, işyerlerinden ve işletmelerden çıkan çöpler, potansiyel bir enerji kaynağı olarak değerlendirilmeyi bekliyor. Geçtiğimiz yıl Makedonya’da atık çöp miktarı 795.585 ton olarak gerçekleşmiş. Bu alanda sağlanacak bir gelişme, elektrik ithalatının önüne geçilmesini ve devlet bütçesini rahatlatmayı sağlayabileceği gibi, hava kirliliğini azaltmada da çok etkili tedbirlerden birisi olabilir.

Devlet İstatistik Kurumundan gelen verilere göre, geçtiğimiz yıl toplanan atığın % 87’si karışık çöplerden, % 4’ü ise organik çöplüklerden oluşurken, sadece % 0,1’i ise lastikten oluşmakta.

MAKRADULİ: BU ÖRNEKLERİN HAYATA GEÇİRİLMESİ BİZİ ELEKTRİK ENERJİSİNE BAĞIMLI OLMAKTAN KURTARACAK..

yani makraduli 1fef5

Atık malzemelerin değerlendirilmesinde teknolojiden yararlanma ve elektrik enerjisine dönüştürme konusu, Üsküp’te düzenlenen “Çöplükten Enerjiye Doğru - Zorluklar Ve İmkanlar” konulu açık oturumda ele alındı. Çevre ve Planlama Bakanlığı’nın ‘Go Green’ isimli sivil toplum kuruluşu ile müşterek olarak organize ettiği panelde, atıktan enerji elde etme alanında bir hayli tecrübe kazanmış olan ‘İNA Energosistam Skopje’ ve ‘Veze Şari’ gibi kuruluşların ulaştığı tecrübeler ele alındı. Çevre ve Planlama Bakan Yardımcısı Yani Makraduli, “Makedonya, bölgede bu konuda güzel örneklerin ve gelişmelerin yaşandığı bir ülke olarak gurur duyabilir. Bu türden örnekler, ülkemizin enerji yönüyle bağımlılıktan kurtaracağı gibi, hava kirliliğini en aza indirmemize de imkan verecektir.” dedi. Makraduli, Makedonya’daki gelinen noktada belirlenmiş olan çözümlerden faydalanma noktasında daha atak olması gerektiğini dile getirdi. Makraduli, çöplerin uygun alanlara toplanması konusunun belediyelerin zaten en büyük problemleri arasında olduğunu, dolayısıyla uygun şekilde değerlendirilerek enerjiye dönüştürülmesi durumunda yerel yönetimlerin iki defa kazanmış olacağını vurguladı. AB Makedonya Delegasyonu üyesi Jaromir Leviçek, AB ülkelerinde çöplerin değerlendirilerek enerji elde edilmesi oranının % 42 olduğunu, 2030 yılına kadar atıkların geri dönüşümünde % 65 oranına ulaşmanın hedeflendiğini dile getirdi.

ÇÖPTEN ENERJİ ÜRETİMİ NASIL OLUYOR ?

resp feature 001bf
Oluşturduğumuz çöplerin % 95’i çöplüklerde birikiyor. Biriken çöplerin zamanla çürümesiyle birlikte kimyasal ve bakteriyel süreçler başlıyor. Bu aşamada özellikle organik çöp malzemeleri dönüşüme uğruyor. İlk safhada parçalanan çöplerin hacmi küçülüyor, sonrasında kimyasal süreç devam ediyor ve bir biogaz türü olan çöplük gazı meydana geliyor. Çöplük gazı, metan ( CH4), karbondioksid (CO2) ve azot (N2) gazlarından oluşan bir karışımdır. 1 milyon ton çöpten, yılda 6,500 ila 10,000 MWh elektrik üretmeyi sağlayacak metan gazı elde edilebiliyor.
İskandinav ülkeleri bu konuda dünyanın önde gelen ülkeleri arasında sayılıyor. Bu ülkeler sadece kendi ürettikleri çöpleri yakmakla kalmıyor, İngiltere ve Amerika gibi çöp üretimi fazla olan diğer ülkelerden tabiri caizse çöp ithal ediyorlar. Danimarkalı AVO firması yöneticilerinden Orla Frederiksen, İngiltere’den aldıkları çöpü yakarak elde ettikleri ısının ve enerjinin, doğalgaza kıyasla daha ucuza geldiğini belirtiyor. Firmanın Yönetim Kurulu Başkanı Tore Vedelsdal ise, çöp alımının her iki ülkenin de çıkarlarına hizmet ettiğini belirterek “ İngilizlerin yeterli çöp fırını yok, toprağa gömülen çöp için ise büyük vergler ödemek zorundalar. Onlar çöpü gömmekten kurtuluyor, biz de doğalgaz kullanımını azaltarak mali açıdan kazançlı çıkıyoruz.” diyor. İsveç ise evsel atıkların modern yöntemlerle işlenmesi yoluyla elde ettiği biyogazı hem ısıtma hem de elektrik üretmek için kullanıyor. Nüfusu 10 milyona yakın olan ülkede, evlerde oluşan çöplerin yüzde 99’u elektrik üretimi için kullanılırken, kalan yüzde 1’lik kısım ise tarımsal gübre amaçlı değerlendiriliyor. ABD’li Navigant Research şirketinin verilerine göre küresel çapta çöpten enerji elde eden sektörün yıllık 2 milyar dolarlık büyüme hacmi söz konusu. 2013′te çöpü enerjiye çeviren sektörün büyüklüğü yaklaşık 8 milyar doları bulurken, tahminlere göre göre 2022 yılına kadar çöpten çıkan enerji ekonomisi 29.2 milyar dolarlık büyüklüğe sahip olacak. İyimser tahmin senaryolarına göre söz konusu rakamın 80 milyar dolara kadar çıkabileceği de belirtiliyor.

NORVEÇ ELEKTRİĞİNİ ÇÖPTEN ÇIKARAN ÜLKELER ARASINDA..
Evlerden toplanan çöpü enerjiye dönüştüren santrallerin en büyüğü, Klemetsrud'da yer alıyor. Bu dev tesiste sadece Norveç'ten değil, İngiltere ve kimi diğer ülkelerden toplanan on binlerce ton çöp bir araya geliyor. Taşıyıcı bantlarda birbirinden ayrıştırılan çöplerin geri dönüşüme müsait olanları çıkartıldıktan sonra, kalan yığınlar yakılarak başkent Oslo'nun ısınma ve elektrik ihtiyacını karşılıyor. Enerjiye aktarılan çöp miktarı azımsanmayacak kadar çok. Yılda 300 bin tona ulaşıyor. Santralden sorumlu yetkili Pal Mikkelsen, ''Dört ton çöpün enerjisi bir ton akaryakıta eşit.'' diyor; ''Bu, büyük bir potansiyel demek. Çöpün santrale taşınması için harcadığımız enerji ise çok cüzi bir miktar.''

SICAK SU VE ELEKTRİK..
Bir ton akaryakıt, Oslo'da ortalama bir evin altı aylık ısınma ihtiyacını karşılayabiliyor. Çöpü enerjiye dönüştürme süreci oldukça basit. Tonar tonar bir fırına bırakılan çöp, burada 850 dereceye varan sıcaklıkta yanıyor. Geride kalan kül tabakasından çıkan metal parçaları -örneğin konserve kutuları ya da yatak yayları- geri dönüşüme gönderiliyor. Yanan çöp, santraldeki su tanklarını kaynatıyor. Çıkan buharın çalıştırdığı türbinler elektrik üretirken, kaynar su borularla Oslo'nun ev ve okullarına pompalanıyor. Klemetsrud santrali tam kapasitede çalıştırılınca Oslo'daki bütün okulların ve 56 bin evin ısınma ve elektrik ihtiyacını karşılayabiliyor.

ÇEVRE DOSTU MU ?

recycle 2 a6668
Fakat çöpten bu şekilde faydalanılması çevrecilerden övgü topluyor sanıyorsanız yanılıyorsunuz. Friends of the Earth (Dünyanın Dostları) adlı çevre örgütünün Norveç temsilcisi Lars Haltbrekken, Norveç'in yanısıra İsveç'te de giderek yaygınlaşan çöp santrallerine bağımlı olunmasından endişeli. Haltbrekken, ''Asıl amaç olabildiğince az miktarda çöp çıkarmak olmalı. Fakat bu santraller daha fazla çöp üretilmesi fikrini dayatıyor.'' diyor. Çöp santrallerini savunanlar aynı fikirde değil. Toprağa gömmektense, çöpü yakarak enerjiye dönüştürmenin daha akıllıca bir yol olduğunu söylüyorlar. Avrupa çapında çöpten enerji üreten bütün santrallerin yaktığı toplam çöp, toprağa gömülen miktarın sadece yüzde 5'ine denk geliyor. Çöp gazı enerjiye dönüştürülüp kullanılmadığı takdirde atmosfere kaçıyor. Bu durumda ise çöp gazının içeriğinde bulunan ve çok güçlü bir sera gazı olan metan gazı, çevreye karbondioksite kıyasla tam 21 kat daha fazla zarar veriyor. Dolayısıyla çöp gazının atmosfere salınmayıp yenilenebilir bir yakıt kaynağı olarak kullanılması durumunda insanlık iki defa kazanmış oluyor.
Norveç, santralleri için diğer ülkelerden çöp getirtiyor. Üstelik, bundan da para kazanıyorlar. İngiltere'nin Leeds ve Bristol kentlerinin belediyeleri, çöpün ayrıştırılıp atık sahalarına gömülmesi için para ödemektense, bu parayı Norveç'e ödeyerek çöplerinden kurtuluyorlar.

İSVEÇ DE ENERJİ İÇİN ÇÖP İTHAL EDİYOR..
Dünyada yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı artarken İskandinavya ülkesi İsveç, son yıllarda bu konuda en hızlı adımları atan ülkelerden oldu. Özellikle evsel atıkları enerji elde etmek için değerlendiren ülkede evlerden çıkan çöpün neredeyse tamamı elektrik üretiminde kullanılıyor. Bu amaçla başka ülkelerin çöpünü de ithal eden İsveç, 2030 yılına kadar fosil yakıtların kullanımını tamamen bitirmeyi hedefliyor. İskandinav ülkesi İsveç'te evsel atıkların modern yöntemlerle işlenmesi yoluyla elde edilen biyogaz, hem ısınma hem de elektrik üretimi için kullanılıyor. Bu yöntemin en verimli kullanıldığı yerleşim yerlerinden birisi de, ülkenin güneyindeki Linköping kenti. İsveç'te ilk kez fosil yakıt kullanımını sonlandıracak yaklaşık 110 bin nüfusa sahip Linköping kentinin Türk asıllı Çevre ve Enerjiden Sorumlu Belediye Başkanı Muharrem Demirok, İsveç'te evlerden çıkan çöplerin yüzde 99'unun elektrik üretimi için, kalan yüzde 1'lik kısmın ise tarımsal gübre amaçlı değerlendirildiğini söyledi. İsveç'in geçen yıl ürettiği enerjinin yüzde 65'ini rüzgar, su ve bioyakıt gibi yenilenebilir kaynaklardan elde ettiği bilgisini veren Demirok, İsveç'in bir devlet politikası olarak hükümetlerin uyguladığı "Petrolsüz Ülke" programı çerçevesinde, 2030 yılında ülke genelinde fosil yakıtların kullanılmasına son verileceğini belirtti.

2025'TE PETROL BİTECEK
İsveç'te ilk olarak Linköping kentinde fosil yakıtların kullanımına son verilmesi planlanıyor. Demirok, şehrin 2025 yılında "tamamen petrolden kurtulmasının" hedeflendiğini bildirdi. Muharrem Demirok, çöplerin yakıta dönüştürülmesi yoluyla evlerin elektrik ve ısınma ihtiyacını sağlamada İsveç'te en başarılı şehrin Linköping olduğunu söyledi. Demirok, belediye sınırları içinde bulunan iki geri dönüşüm tesisiyle şehrin sıcak su, elektrik ve ısınma ihtiyacının yüzde 90'ını çöpten, yüzde 10'nu da petrolden elde ettiklerini kaydetti. Şehrin ısınmasında kullandıkları bu kadar petrolün bile çöpten üretilen enerjiden çok daha pahalı olduğunu vurgulayan Demirok, yapımı devam eden ve bu yıl sonunda açıldığında Avrupa'nın en gelişmişi olacak olan çöpten enerji üretme tesisinde, yüzde 10'luk petrol kullanımını da tamamen bitireceklerini söyledi. Demirok, "Yemek artıklarından ürettiğimiz biyogazı Linköping şehrinde belediye otobüslerinin yüzde 100'ü, ticari taksilerin de yüzde 70'i kullanıyor" dedi.

İSVEÇ ÇÖP İTHAL EDECEK
İsveç'te son yıllarda enerji üretiminde çöp kullanımının artması nedeniyle ülkedeki evlerden çıkan atıklar artık ihtiyacı karşılamada yetersiz kalıyor. Bu nedenle İsveç, komşusu Norveç, İngiltere ve İtalya gibi birçok Avrupa ülkesinden çöp ithal ediyor. Üstelik bu ülkeler İsveç'e ihraç ettikleri atıklar karşılığında para da ödüyor. İsveç Merkezi Isıtma Dairesi'nin verilerine göre, 2015 yılında ülke dışından ithal edilen çöp miktarı 2 milyon tonu buldu. AB ülkelerinde çöp depolamanın yasak olduğuna işaret eden Muharrem Demirok, Avrupa ülkelerindeki birçok büyükşehir belediyesinin yasak nedeniyle depolayamadıkları çöpleri İsveç'e yakılması için gönderdiğini söyledi. AB'de olduğu gibi çöplerin depolanmasının Türkiye'de de yasaklanmasını tavsiye eden Demirok, "Çöplerin depolanması Türkiye'deki belediyelerde de yasaklanırsa Türkiye çöpten enerji üretme merkezine dönüşür" diye konuştu.

e-max.it: your social media marketing partner

Please publish modules in offcanvas position.